Spis z natury

 

Spis z natury, czyli inwentaryzacja to zmora przedsiębiorców, sprzedających lub produkujących towary (ale nie tylko) na koniec i na początek każdego roku. Czym jest i kto musi go stworzyć, o tym w tym artykule.

 

Spis z natury czyli remanent

 

Podatnicy prowadzący Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów zobowiązani są do sporządzania i wpisania do KPiR tzw. Spisu z natury, obowiązkowy remanent na miejsce:

1) na dzień rozpoczęcia działalności,

2) na koniec roku podatkowego tj. na dzień 31 grudnia,

3) na dzień 1 stycznia nowego roku tzw. remanent początkowy.

4) likwidacji działalności, utraty prawa do rozliczania się z podatku w formie ryczałtu/karty podatkowej, zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów wspólników.

Remanent z założenia powinien odzwierciedlać rzeczywisty stan oraz ilość rzeczy, które są nim objęte. Musimy więc do niego wpisać ilości, które nam zostały w danym roku na stanie w magazynie oraz przeliczyć ich obecną wartość. Jaki jest cel sporządzenia takiego spisu? Na jego podstawie ustala się faktyczny dochód, ponieważ dochód w KPiR powiększa się o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego a początkowego lub obniża się o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego a końcowego w zależności od ich wartości końcowych.

 

Co powinien obejmować spis z natury?

 

Spis z natury obejmuje:

  • towary handlowe – wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym. Towarami są również produkty uboczne uzyskiwane przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej.
  • materiały (surowce) podstawowe– materiały, które w procesie produkcji lub przy świadczeniu usług stają się główną substancją gotowego wyrobu. Do materiałów podstawowych zalicza się również materiały stanowiące część składową (montażową) wyrobu lub ściśle z wyrobem złączone.  Opakowania wielokrotnego użytku , jeżeli opakowania te nie są zaliczone do środków trwałych.
  • materiały pomocnicze – materiały niebędące materiałami podstawowymi, które są zużywane w związku z działalnością gospodarczą i bezpośrednio oddają wyrobowi swoje właściwości.
  • wyroby gotowe – wyroby własnej produkcji, których proces przerobu został całkowicie zakończony.
  • półwyroby – są to wyroby własnej produkcji, przez ukończeniem procesu produkcji, zakończeniem usługi.
  • braki – nieodpowiadające wymaganiom technicznym wyroby własnej produkcji. Całkowicie wykończone bądź też doprowadzone do określonej fazy produkcji. Brakami są również towary handlowe, które na skutek uszkodzenia lub zniszczenia w czasie transportu bądź magazynowania utraciły częściowo swą pierwotną wartość.
  • odpady – są materiały, które na skutek procesów technologicznych lub na skutek zniszczenia albo uszkodzenia utraciły całkowicie swą pierwotną wartość użytkową.

 

Elementy spisu z natury

 

Natomiast jeśli chodzi o elementy jakie powinien zawierać, na stronie druki.gofin znajduje się wzór, według którego powinniśmy taki spis z natury przygotować. Według paragrafu 28 rozporządzenia o KPiR powinien zawierać takie elementy jak: imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy), datę sporządzenia spisu, numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury, szczegółowe określenie towaru i innych składników wymienionych w § 27, jednostkę miary, ilość stwierdzoną w czasie spisu, cenę w złotych i groszach za jednostkę miary, wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową, łączną wartość spisu z natury oraz klauzulę „Spis zakończono na pozycji…”, podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników), z tym że przy prowadzeniu:

  1. księgarń i antykwariatów księgarskich – spisem z natury można obejmować jedną pozycją wydawnictwa o tej samej cenie.
  2. działalności kantorowej – spisem z natury należy objąć niesprzedane wartości dewizowe.
  3. działów specjalnych produkcji rolnej – spisem z natury należy objąć niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy.

 

Zasady wyceny remanentu

 

Przedsiębiorca ma trzy sposoby na wycenę danych pozycji w spisie z natury. Może to zrobić według ceny nabycia, ceny zakupu lub według cen rynkowych. Poniżej wyjaśnię, czym różnią się te możliwości.

Wycena według kosztu zakupu – jeden z łatwiejszych sposobów pod warunkiem, że mamy dostępne wszystkie dane. Jest to cena, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku. Pomniejszona podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami oraz obniżona o rabaty, upusty, lub inne obniżenia.

Według ceny nabycia – Jest to cena zakupu powiększona o koszty uboczne związane z zakupem towarów handlowych/materiałów. Tutaj kalkulujemy wskaźnik kosztów zakupu = koszty uboczne zakupu/wartość zakupionych materiałów/towarów x 100%.

Według cen rynkowych – Wartość rynkowa to przeciętna cena rynkowa stosowana w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku. Uwzględniająca w szczególności ich stopień zużycia oraz czas i miejsce odpłatnego zbycia.

 

Zerowy spis z natury

 

Jeśli przedsiębiorca w momencie sporządzenia spisu z natury, nie posiada na stanie firmy żadnych towarów handlowych ani materiałów podlegających spisowi. Powinien tak czy inaczej przygotować taki spis z wartością „0 zł. Tę wartość zapisuje się w KPiR jako wartość remanentu, a arkusz spisu z natury powinien być przechowywany w dokumentacji księgowej.

Zapraszamy również do innych artykułów zawartych na naszej stronie w zakładce „Blog„.